Điều mình thay đổi sau khi làm mẹ

Có con rồi, mình không còn nộp đơn kiểu liều và rộng như trước. Mình nhìn kỹ hơn vào giờ giấc, quãng đường, mức lương, ngày nghỉ, người sẽ đón con khi bé ốm. Chỉ một tin tuyển dụng thôi mà kéo theo cả một bài toán gia đình. Mình từng nghĩ như vậy là yếu thế. Sau này mới hiểu, đó là cách một người lớn thật sự nhìn đời sống của mình.

Điều khó nói nhất không phải khoảng trống trong CV, mà là khoảng trống trong lòng tự trọng. Khi lâu ngày không đi làm, mình dễ tự quy giá trị bản thân vào mấy chữ "ở nhà chăm con" như thể đó là một quãng đứng yên. Nhưng sự thật là mình không đứng yên. Mình chỉ đang làm một công việc không có KPI đẹp để ghi vào hồ sơ.

Thứ khiến mình nghĩ khác đi

Trước đây mình đi làm vì thích cảm giác tiến lên. Bây giờ, ngoài chuyện thích hay không, mình còn cần sự bền. Mình không còn ham những lời hứa quá đẹp nếu đổi lại là lịch làm việc nuốt sạch thời gian của con. Có những cơ hội nhìn qua rất sáng, nhưng soi kỹ thì cái giá phải trả là sức khỏe, là hôn nhân, là sự hiện diện của mình trong nhà. Mình bớt ngây thơ ở chỗ đó.

Mình cũng thay đổi trong cách nói về tiền. Có con rồi, tiền không còn là chuyện tự thưởng hay để chứng minh mình giỏi. Tiền trở về đúng bản chất của nó: một lớp an toàn. Vì vậy, lúc xin việc, mình thực tế hơn. Mình biết mình cần bao nhiêu để nhà không căng, nhưng cũng biết có những giai đoạn phải đi từng bước nhỏ, nhận công việc vừa sức để lấy lại nhịp trước.

Những va chạm rất thật với đời sống mới

Bối cảnh thường bắt đầu bằng một cảm giác rất lẫn lộn: muốn đi làm lại để có thu nhập, có tên mình trong một bảng lương, có cuộc trò chuyện không chỉ xoay quanh bỉm sữa; nhưng lại sợ mình chậm, sợ bị hỏi quãng nghỉ sinh con, sợ người ta nhìn mình như một ứng viên hay vướng bận. Nỗi sợ này không hẳn do mình kém, mà vì thị trường lao động vốn lạnh và không có nghĩa vụ dịu dàng với phụ nữ sau sinh.

Nếu mọi thứ mới ở mức chênh vênh nhẹ, điều cần làm là cập nhật hồ sơ, liệt kê lại kỹ năng cũ và những kỹ năng mình có thêm sau khi làm mẹ như quản lý thời gian, chịu áp lực, xử lý nhiều việc cùng lúc. Nếu đã bắt đầu tự ti rõ rệt, trì hoãn nộp đơn, né phỏng vấn vì sợ bị từ chối, mình cần thu hẹp mục tiêu, chọn vài vị trí sát năng lực để lấy lại cảm giác làm được. Còn nếu câu chuyện xin việc kéo theo cãi vã trong hôn nhân, mất ngủ, khóc nhiều, thấy mình vô dụng suốt nhiều tuần, thì đây không chỉ là chuyện nghề nghiệp nữa. Nó đã chạm đến sức khỏe tinh thần.

Checklist hành động của mình khá đơn giản nhưng hữu ích: sửa CV theo công việc muốn ứng tuyển thay vì dùng một bản cho tất cả; chuẩn bị sẵn cách nói ngắn gọn, không xin lỗi quá mức về quãng nghỉ sinh con; tính trước chi phí đi làm lại như gửi trẻ, đi lại, ăn trưa để nhìn lương cho đúng; chốt với gia đình ai hỗ trợ khi con ốm; và đặt mục tiêu nhỏ như mỗi tuần nộp vài đơn phù hợp, thay vì ép mình phải có việc ngay lập tức. Xin việc sau sinh không hợp với kiểu lao vào trong hoảng loạn.

Khi nào nên đi khám hoặc tìm hỗ trợ chuyên môn? Khi việc xin việc chỉ là giọt nước làm tràn cảm giác kiệt sức có từ trước: buồn bã kéo dài, mất ngủ dù có thời gian nghỉ, tim đập nhanh khi nghĩ đến phỏng vấn, không còn hứng thú với sinh hoạt thường ngày, hay thường xuyên thấy mình vô dụng và có ý nghĩ làm hại bản thân. Lúc đó, gặp bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý là một bước chăm mình, không phải một dấu hiệu thất bại.

Điều mình học lại về chính mình

Mẹ bỉm xin việc dạy mình một điều khá đau nhưng thật: trước đây mình hay định nghĩa bản thân bằng tốc độ. Làm nhanh, lên nhanh, chứng minh nhanh. Có con rồi, tốc độ đó gãy. Ban đầu mình tưởng mình thua. Sau này mình mới thấy có khi đây là lúc mình bỏ được cái thói coi bản thân như một cỗ máy chỉ đáng giá khi đang chạy hết công suất.

Mình cũng học lại cách nhìn năng lực. Năng lực không biến mất chỉ vì mình có một quãng dừng. Nó có thể han gỉ, nhưng không mất. Việc cần làm không phải ngồi tiếc phiên bản cũ của mình, mà là xây một phiên bản mới phù hợp hơn với đời sống hiện tại. Chậm hơn một chút, chắc hơn một chút, và bớt cần sự công nhận từ bên ngoài hơn trước.

Kết lại

Mình không còn xem công việc là nơi duy nhất chứng minh giá trị. Nhưng mình cũng không giả vờ rằng kiếm tiền và có một chỗ đứng nghề nghiệp là chuyện không quan trọng. Nó quan trọng chứ. Quan trọng với sự tự chủ của mình, với cách mình bước vào hôn nhân, với cảm giác mình vẫn là một người đang sống đời của chính mình chứ không chỉ chạy theo lịch sinh hoạt của con.

Nên nếu bây giờ mình đang là một mẹ bỉm xin việc, mình sẽ không ép mình phải oách. Mình chỉ cần trung thực: mình đang ở đâu, cần gì, chịu được gì, và muốn đánh đổi đến mức nào. Có thể mình không quay lại như cũ. Nhưng biết đâu, đó lại là điều tốt. Vì người phụ nữ đi nộp CV sau khi có con, dù run, thường tỉnh hơn rất nhiều so với cô gái từng xin việc năm nào.