Điều mình thay đổi sau khi làm mẹ

Có con xong, nhịp sống của mình bị bẻ hẳn sang một hướng khác. Thời gian được chia nhỏ theo cữ ăn, giấc ngủ, lịch tiêm, những lần con ốm bất chợt. Đến lúc nghĩ tới chuyện đi làm lại, mình không chỉ cập nhật hồ sơ mà còn phải đối diện với khoảng trống trong CV, ngoại hình thay đổi, đầu óc chậm hơn vì thiếu ngủ, và một nỗi ngại rất thật: liệu người ta có nhìn mình như một ứng viên nghiêm túc nữa không.

Khó nhất không hẳn là nhà tuyển dụng hỏi gì. Khó nhất là mình tự hỏi mình trước. Có những mẹ bỉm xin việc với tâm thế đi kiếm tiền ngay để đỡ gánh cho nhà. Có người muốn quay lại làm việc để bớt ngột ngạt. Có người chỉ cần một câu xác nhận rằng mình chưa bị bỏ lại. Mỗi lý do đều thật, và vì thật nên nó dễ chạm vào lòng tự trọng hơn mình tưởng.

Thứ khiến mình nghĩ khác đi

Sau sinh, mình đổi vai quá nhanh nên bản ngã không theo kịp. Trước đây, mình đo giá trị của mình bằng hiệu quả công việc, thu nhập, khả năng tự quyết. Khi làm mẹ, những thước đo đó bị thay bằng việc con có ngủ ngon không, nhà có ổn không, mình có đủ kiên nhẫn không. Đến lúc quay lại xin việc, hai hệ giá trị va vào nhau, khiến mình vừa muốn được công nhận, vừa thấy có lỗi nếu dành sức cho bản thân.

Thêm một điều khó nói nhưng có thật: ở nhà lâu, mình dễ quen với việc thu mình lại. Nói năng dè dặt hơn, ăn mặc đơn giản hơn, quyết định gì cũng cân nhắc theo lịch của người khác. Lâu dần, mình không hẳn kém đi; mình chỉ ít được nhìn thấy phần sắc sảo của chính mình. Vì vậy, cảm giác lúng túng khi đi phỏng vấn không phải bằng chứng rằng mình hết khả năng. Nhiều khi nó chỉ là dấu hiệu mình đã sống quá lâu trong một vai duy nhất.

Những va chạm rất thật với đời sống mới

Nếu nỗi sợ mới ở mức lăn tăn, mình cần việc nhỏ và rõ. Sửa lại CV, ghi đúng những gì mình từng làm, cập nhật một kỹ năng, nhắn một người quen hỏi thị trường đang ra sao. Đừng bắt mình phải tự tin ngay. Chỉ cần bớt mơ hồ là đã đỡ sợ. Với mẹ bỉm xin việc, cảm giác có lại một nhịp chủ động quan trọng hơn một bài phát biểu hùng hồn về đam mê.

Nếu mình đã bắt đầu tự ti rõ rệt, né nộp hồ sơ, đọc tin tuyển dụng là thấy hụt hơi, thì nên tách vấn đề ra: mình yếu chuyên môn thật, hay mình chỉ đang kiệt sức? Nếu thiếu kỹ năng, học từng phần. Nếu thiếu người trông con, giải bài toán hậu cần trước. Nếu đang bị ám ảnh bởi khoảng trống sự nghiệp, hãy tập kể câu chuyện đó một cách thành thật và gọn: mình nghỉ để sinh con, giai đoạn đó cho mình khả năng chịu áp lực, sắp xếp ưu tiên, và bây giờ mình sẵn sàng quay lại. Nói thật không làm mình yếu đi.

Nếu mình đã mệt đến mức khó ngủ, dễ cáu, nghe tin nhắn công việc là tim đập nhanh, hoặc cứ thấy mình vô dụng, thì chuyện này không còn đơn giản là xin việc nữa. Khi đó, việc quan trọng không phải là cố nộp cho đủ số hồ sơ, mà là dừng lại để nhìn xem tinh thần của mình đang ở đâu. Không ít phụ nữ tưởng mình lười hoặc kém, trong khi thực ra mình đã kiệt sức quá lâu.

Điều mình học lại về chính mình

Mình có thể bắt đầu bằng một checklist rất đời thường: cập nhật CV trong 30 phút; viết ra 3 việc mình từng làm tốt trước khi sinh; liệt kê khung giờ thực sự có thể làm việc nếu đi làm lại; tính mức thu nhập tối thiểu để đi làm có ý nghĩa sau khi trừ chi phí gửi con, đi lại, ăn uống; chuẩn bị một câu trả lời ngắn về quãng nghỉ sinh con; nhờ một người đọc thử CV hoặc tập phỏng vấn cùng; chọn 3 vị trí phù hợp thay vì rải hồ sơ vô tội vạ.

Và có một checklist khác, ít ai ghi nhưng rất cần: mình có đang xin việc vì cần tiền, vì cần ra ngoài thở, hay vì sợ mình bị tụt lại? Chồng mình và gia đình đã sẵn sàng chia việc nhà tới đâu? Nếu đi làm mà mọi việc chăm con vẫn mặc định do mình gánh, cái giá không nằm ở giờ hành chính mà nằm ở phần sức lực bị bào mòn sau đó. Nói chuyện thẳng về việc chia việc, chia tiền, chia trách nhiệm không làm mình ích kỷ; nó chỉ làm bức tranh bớt giả vờ.

Kết lại

Nếu việc xin việc kéo theo cảm giác buồn bã kéo dài, mất ngủ nhiều ngày, ăn uống rối loạn, thường xuyên hoảng hốt, dễ bật khóc, thấy mình vô dụng, hoặc có ý nghĩ làm hại bản thân, mình không nên tự gồng thêm. Đây là lúc cần tìm bác sĩ, chuyên gia tâm lý hoặc cơ sở y tế để được đánh giá và hỗ trợ sớm.

Có những thứ mình tưởng là do yếu đuối, nhưng có thể liên quan tới sức khỏe sau sinh và tinh thần sau sinh. Đi khám không phải vì mình kém chịu đựng. Đi khám là để mình đừng phải chiến đấu một mình với một chuyện vốn đã quá nặng.

Kết: mình chọn sống thế này

Mình dần hiểu rằng quay lại xin việc không phải để chứng minh mình vẫn giỏi như trước. Thật ra, mình không còn là người trước đây nữa, và điều đó không hoàn toàn tệ. Mình chậm hơn ở vài chỗ, nhưng nhìn rõ ưu tiên hơn. Mình dè dặt hơn, nhưng bớt ảo tưởng. Mình biết tiền quan trọng, nhưng cũng biết cái giá của một công việc không chỉ nằm ở lương mà còn ở phần đời mình phải đổi lấy.

Nếu có một lựa chọn mình muốn giữ, thì đó là không dùng công việc để cứu toàn bộ lòng tự trọng của mình, cũng không dùng thiên chức làm mẹ để phủi hết khao khát riêng. Mẹ bỉm xin việc, suy cho cùng, là học cách đứng giữa hai bờ đó mà không chối bỏ bên nào. Mình không cần trở lại y hệt ngày xưa. Mình chỉ cần trở lại thành một phiên bản biết mình đang chọn gì.