Điều mình thay đổi sau khi làm mẹ

Có lúc mình tưởng điều làm mình sốt ruột là tiền. Nhưng ngồi kỹ lại mới thấy không chỉ có tiền. Đó còn là cảm giác muốn được gọi tên ngoài vai trò làm mẹ, muốn có một dòng tin nhắn, một cuộc hẹn, một việc gì đó nhắc mình rằng đầu óc này vẫn còn dùng được, mình vẫn là một người có nghề, có giá trị trao đổi, có tiếng nói riêng.

Xin việc sau sinh vì thế dễ chạm vào lòng tự trọng hơn mình nghĩ. Một email từ chối không còn chỉ là “không hợp vị trí”, mà rất dễ bị mình nghe thành “mình tụt lại rồi”. Biết vậy để đỡ tự làm đau mình thêm: công việc bị từ chối không đồng nghĩa con người mình bị phủ nhận.

Thứ khiến mình nghĩ khác đi

Trước khi có con, mình từng nghĩ chỉ cần cố hơn là được. Sau khi có con, mình hiểu sức người có hạn, thời gian có giá, và một công việc lương khá nhưng bào mòn hết phần người còn lại của mình thì chưa chắc là lời. Làm mẹ khiến mình thực tế hơn, cũng khó tính hơn. Không phải vì mình yếu đi, mà vì mình hiểu cái giá phải trả cho mọi lựa chọn rõ hơn trước.

Khoảng trống trong CV, khả năng tăng ca kém hơn, lịch sống phụ thuộc vào giờ giấc của một đứa trẻ – tất cả đều là thay đổi rất thật. Nhưng cũng có những thứ mình có thêm: khả năng chịu áp lực theo kiểu bền bỉ, kỹ năng ưu tiên việc quan trọng, sự nhẫn nại, và một kiểu trưởng thành không còn thích chứng minh ồn ào. Vấn đề là mình có dám gọi tên những thứ đó như năng lực hay không.

Những va chạm rất thật với đời sống mới

Mức nhẹ là ngại ngùng. Ngại khi đi phỏng vấn và bị hỏi về con, về người trông con, về chuyện có ổn định được không. Ngại khi kể mình đã nghỉ vài năm. Ngại cả lúc phải mặc lại đồ công sở mà thấy cơ thể mình không còn phản ứng như xưa. Đây là kiểu chông chênh thường gặp, và cách xử lý trước mắt là chuẩn bị câu trả lời ngắn, thật, không xin lỗi quá nhiều vì việc mình đã sinh con.

Mức nặng hơn là khi chuyện xin việc đụng vào tiền bạc, hôn nhân và lòng tự trọng. Mình dễ cáu vì cảm giác phụ thuộc. Dễ tủi vì thấy bạn bè đi xa hơn. Dễ nghi ngờ chính mình khi rải hồ sơ mãi không ai gọi. Nếu đi đến mức mất ngủ, hay khóc vô cớ, thấy mình vô dụng kéo dài nhiều tuần, hoặc chỉ cần một câu hỏi tuyển dụng cũng làm tim đập dồn dập, thì đây không còn là chuyện “mỏng manh chút thôi”. Lúc đó, mình cần nhìn nó như một tín hiệu sức khỏe tinh thần chứ không chỉ là thất bại nghề nghiệp.

Điều mình học lại về chính mình

Mình từng nghĩ quay lại làm việc nghĩa là trở về con người cũ. Nhưng người cũ ấy không còn nữa, và ép mình quay về y nguyên chỉ làm mình mệt thêm. Sau sinh, mình khác: thực tế hơn, chậm hơn ở vài mặt, nhưng cũng sâu hơn, tỉnh hơn, biết mình cần gì và không cần gì. Chấp nhận điều đó giúp việc xin việc bớt giống một cuộc thi hồi phục, và giống một cuộc chọn lựa trưởng thành hơn.

Checklist nhỏ mình thấy hữu ích là: viết lại CV theo kỹ năng thật sự đang có; chuẩn bị trước 3 câu trả lời về khoảng nghỉ sinh, người hỗ trợ chăm con và khung giờ làm việc; chọn ít vị trí phù hợp thay vì nộp tràn lan; nói chuyện rõ với chồng hoặc gia đình về việc trông con trước khi nhận việc; và dành một khoản thời gian cố định mỗi ngày cho việc tìm việc để đầu óc không bị nhấn chìm cả ngày. Những việc này không giải quyết hết nỗi lo, nhưng giúp mình có cảm giác đang cầm lại tay lái.

Kết lại

Nếu bây giờ phải nói thật, mình sẽ nói mẹ bỉm xin việc không hề đẹp đẽ như mấy câu “phụ nữ là phải độc lập” hay “cứ tự tin lên” người ta hay nói. Có những ngày mình rất tự tin. Cũng có ngày mở email lên là muốn tắt máy. Có hôm thương mình, có hôm chán mình. Nhưng ít nhất, mình không còn xem nhu cầu đi làm là ích kỷ, càng không xem việc chưa sẵn sàng quay lại ngay là kém cỏi.

Mình chọn đi chậm nhưng rõ. Chọn một công việc có thể chưa hào nhoáng bằng trước, nhưng đỡ làm mình tan vụn. Chọn nhìn tiền bạc nghiêm túc hơn, nhìn hôn nhân thực tế hơn, và nhìn bản thân bớt màu mè hơn. Nếu có bắt đầu lại, thì cũng không sao. Miễn là lần này mình biết mình đang bắt đầu từ đâu, và vì điều gì.

Khi nào cần đi khám hoặc tìm hỗ trợ chuyên môn: nếu việc xin việc kéo theo buồn bã kéo dài trên 2 tuần, mất ngủ, kiệt sức, lo âu nhiều, hay khóc, cáu gắt liên tục, thấy mình vô dụng, hoặc có ý nghĩ làm hại bản thân hay em bé, đừng cố chịu một mình. Hãy đi khám bác sĩ, gặp chuyên gia tâm lý hoặc nhờ người thân đưa đi sớm. Có những lúc mình cần việc làm, nhưng trước đó mình cần được giữ cho an toàn.