Bé hay quấy vào cuối ngày: do hư hay do đã quá mệt?

Nhiều bố mẹ từng gặp đúng một cảnh rất quen: ban ngày con vẫn ổn, vẫn chơi, vẫn ăn, vẫn cười, nhưng cứ tới cuối buổi chiều hoặc đầu tối là bé bắt đầu quấy hơn hẳn. Bế cũng không yên, đặt xuống cũng không xong, dễ cáu, dễ khóc, ngủ thì chập chờn. Lúc này người lớn thường rất dễ nghĩ rằng con “khó tính”, “làm nũng” hoặc đang hư dần. Nhưng trong rất nhiều trường hợp, điều đang diễn ra đơn giản hơn thế: con đã quá mệt.

Vì sao trẻ hay quấy vào cuối ngày?

Cuối ngày là lúc năng lượng của bé gần như đã cạn. Suốt cả ngày, con phải tiếp nhận rất nhiều thứ: âm thanh, ánh sáng, người qua lại, trò chơi, bữa ăn, nhịp sinh hoạt thay đổi liên tục. Người lớn mình còn thấy mệt sau một ngày dài, thì trẻ nhỏ cũng vậy. Chỉ khác là con chưa biết tự nói: “Con mệt rồi, cho con nghỉ một chút.”

Cách con thể hiện thường là cáu hơn, bám người hơn, khó chịu hơn và khó vào giấc hơn. Nói cách khác, quấy vào cuối ngày nhiều khi là một dấu hiệu mệt quá mức, chứ không phải dấu hiệu “hư”.

Dấu hiệu nào cho thấy bé đang quá mệt?

Một số biểu hiện thường gặp là dụi mắt, ngáp nhiều, đang chơi thì cáu nhanh, bế lên đặt xuống đều khó chịu, ăn ít hơn bình thường vào buổi tối, rất cần ôm ấp nhưng ôm rồi vẫn không yên. Điều khó là nhiều bố mẹ thấy con chưa ngủ được thì lại nghĩ con “chưa mệt”, rồi tiếp tục cho chơi thêm hoặc đổi trò khác để dỗ. Nhưng với trẻ nhỏ, càng mệt quá mức thì lại càng khó ngủ.

Quấy lúc này có phải do mình chiều quá không?

Không nên kết luận quá nhanh như vậy. Có những kiểu quấy đến từ việc hình thành thói quen chưa phù hợp, đúng. Nhưng nếu con quấy rất rõ vào cuối ngày, lặp đi lặp lại theo cùng một khung giờ, thì nên nghĩ tới yếu tố sinh hoạt và mức độ mệt trước.

Một đứa trẻ mệt sẽ không còn đủ khả năng tự điều chỉnh cảm xúc như lúc đang khỏe. Vì vậy, con có thể muốn được ôm nhiều hơn, phản ứng mạnh hơn với những điều rất nhỏ và mất kiên nhẫn nhanh hơn. Đó không phải là con “làm màu”. Đó là cơ thể con đang báo rằng hôm nay đã quá tải rồi.

Bố mẹ nên làm gì?

Điều đầu tiên là đừng nâng mức kích thích thêm nữa. Thay vì mở thêm đồ chơi, đổi thêm trò, bế đi vòng vòng quá nhiều nơi hay bật TV để đánh lạc hướng, hãy thử giảm tiếng ồn, giảm ánh sáng gắt, ôm con ở không gian yên hơn và làm mọi thứ chậm lại.

Nếu con còn nhỏ, một routine tối đơn giản thường giúp ích rất nhiều: lau người, thay đồ, ánh sáng dịu lại, nói chuyện ít hơn, bế nhẹ hoặc vỗ nhẹ, cho vào giấc sớm hơn một chút. Nhiều bố mẹ nghĩ phải “cố kéo” con đến đúng giờ ngủ đẹp hơn, nhưng với trẻ đã quá mệt thì ngủ sớm hơn 15–30 phút đôi khi lại là điều cứu cả buổi tối.

Kết luận

Bé hay quấy vào cuối ngày nhiều khi không phải vì hư, mà vì đã quá mệt sau cả một ngày dài. Nếu nhìn đúng nguyên nhân, bố mẹ sẽ bớt bực hơn và dễ xử lý hơn: ít kích thích lại, đưa con về nhịp tối sớm hơn, và nhẹ tay với cả con lẫn chính mình. Nhiều buổi tối được cứu không phải nhờ một mẹo thần kỳ nào cả, mà chỉ vì mình nhận ra: con không hư, con chỉ đang mệt thôi.