Điều mình thay đổi sau khi làm mẹ

Mẹ bỉm xin việc thường không chỉ mang theo một bản CV. Mình mang theo khoảng trống vài tháng, có khi vài năm. Mang theo nỗi lo con ốm ai trông, giờ giấc có khớp không, sếp mới có ngầm khó chịu nếu mình xin về sớm một hôm không. Mang theo cả mặc cảm rất khó gọi tên: trước đây mình từng làm được nhiều việc hơn, sao giờ chỉ nhìn một tin tuyển dụng cũng thấy mệt.

Cái khó chịu nhất là mình vừa cần tiền, vừa cần được công nhận, nhưng lại không muốn phải chứng minh bản thân bằng cách chối bỏ việc mình là mẹ. Có những buổi phỏng vấn, câu hỏi không làm mình đau bằng ánh mắt đo lường: em có còn tập trung cho công việc không. Nghe rất nghề nghiệp, nhưng chạm vào một phần rất riêng.

Thứ khiến mình nghĩ khác đi

Sau khi có con, mình thay đổi thật. Nhịp sống thay đổi, sức bền thay đổi, ưu tiên thay đổi. Điều đó không tự động biến mình thành người yếu hơn, nhưng nó khiến cách mình làm việc phải khác đi. Vấn đề là thị trường lao động thường thích những câu trả lời gọn, còn đời sống của một người mẹ thì không gọn chút nào.

Thêm một chuyện khó nói: nhiều mẹ bỉm không chỉ thiếu thời gian, mà còn hụt tự tin. Ở nhà chăm con là một công việc dày đặc nhưng không có KPI, không có thưởng nóng, không có ai tổng kết thành tích cuối tháng. Làm lâu trong một vùng không được gọi tên năng lực, mình rất dễ quên mình từng giỏi cái gì.

Những va chạm rất thật với đời sống mới

Nếu mình đang ở mức chông chênh vừa phải, nghĩa là vẫn muốn đi làm nhưng sợ bắt đầu, điều cần nhất không phải là ép mình hăng máu ngay. Mình có thể quay lại từng nấc nhỏ: sửa CV, cập nhật LinkedIn, nhắn lại cho một người quen cũ, thử một buổi phỏng vấn online. Quan trọng vì nó giúp mình thấy mình còn chuyển động, thay vì ngồi đợi đủ tự tin mới bắt đầu. Hành động ngay: chọn đúng 1 việc có thể làm trong 30 phút hôm nay.

Nếu mình đang kiệt sức thật sự, ngủ thiếu kéo dài, dễ cáu, thấy việc xin việc là một cục đá đè lên ngực, thì đừng gọi đó là lười. Có thể mình đang quá tải vì chăm con, việc nhà, tiền bạc, hoặc áp lực hôn nhân. Lúc này, xử lý không phải là nộp thêm 20 CV cho có cảm giác chăm chỉ. Cần nhìn lại tải trọng hiện tại, chia việc chăm con rõ hơn với chồng hoặc người thân, đặt một khung giờ cố định để tìm việc. Hành động ngay: viết ra 3 việc đang làm mình tốn sức nhất và bỏ bớt ít nhất 1 việc không cấp thiết trong tuần này.

Cũng có một mức khác, khó chịu hơn: mình không kiệt sức, nhưng mình tự làm khó mình bằng tiêu chuẩn cũ. Muốn lương như trước, vị trí như trước, nhịp làm như trước, trong khi đời mình đã sang một chặng khác. Điều này quan trọng vì nếu không chịu cập nhật phiên bản hiện tại của mình, mình sẽ đi xin việc bằng một sự so sánh liên tục với người cũ. Hành động ngay: viết lại tiêu chí công việc theo hiện tại, gồm 3 điều bắt buộc có và 3 điều có thể thương lượng.

Điều mình học lại về chính mình

Checklist ngắn nhưng thật: cập nhật CV theo kỹ năng chứ không chỉ theo mốc thời gian; chuẩn bị một câu trả lời gọn về khoảng nghỉ sinh mà không xin lỗi quá mức; lọc 10 công việc phù hợp giờ giấc và quãng di chuyển; thống nhất với gia đình về người hỗ trợ khi con ốm; tính mức lương tối thiểu để biết mình đang thương lượng vì nhu cầu hay vì nôn nóng.

Checklist sâu hơn một chút: rà lại kỹ năng còn dùng tốt và kỹ năng cần học lại; tập trả lời phỏng vấn về cam kết công việc theo cách trung thực, không cố chứng minh mình “không bị ảnh hưởng gì vì có con”; xem ngân sách gia đình trong 3 tháng để giảm áp lực nhận bừa; nói chuyện thẳng với bạn đời về chuyện công việc của mình không phải sở thích thêm, mà là một phần nhân phẩm, tiền bạc và cân bằng trong hôn nhân.

Kết lại

Nếu việc xin việc chỉ làm mình lo, buồn, tự ti đôi chút, đó có thể là phản ứng dễ hiểu. Nhưng nếu cảm giác nặng nề kéo dài nhiều tuần, mình mất ngủ liên tục, hay khóc, dễ hoảng, không còn hứng thú với những việc thường ngày, thấy mình vô dụng, hoặc bắt đầu có ý nghĩ làm hại bản thân hay em bé, thì đây không còn là chuyện “yếu đuối vì lâu không đi làm”.

Lúc đó, điều quan trọng là đi khám bác sĩ hoặc tìm chuyên gia tâm lý/tâm thần càng sớm càng tốt. Nếu có thể, nói với người thân một câu thật đơn giản: em không ổn và em cần người đi cùng. Xin việc là chuyện công việc; sức khỏe tinh thần là chuyện phải được ưu tiên trước.

Điều mình học lại về chính mình

Mình từng nghĩ giá trị của mình nằm ở việc làm được bao nhiêu, kiếm được bao nhiêu, chịu được bao nhiêu. Có con rồi, nhất là đến lúc đi xin việc lại, mình mới thấy một kiểu trưởng thành khác: biết giới hạn của mình, biết mình cần tiền nhưng không bán rẻ mình vì sợ, biết công việc quan trọng nhưng không phải cái giá để đổi lấy sự kiệt quệ triền miên.

Mình cũng học lại rằng tự tin không phải là nói thật to về điểm mạnh. Nhiều khi tự tin chỉ là ngồi trước nhà tuyển dụng và không xấu hổ vì quãng thời gian mình làm mẹ. Quãng đó không làm CV đẹp hơn theo kiểu thị trường thích, nhưng nó làm mình bớt ngây thơ, bớt phô trương, và nhìn rõ hơn thứ mình chấp nhận hay không.