Mẹ bỉm xin việc: không chỉ là tìm một công việc, mà là tìm lại chỗ đứng của mình
Từ khi có con, mình thay đổi bao nhiêu mà đến lúc ngồi viết CV lại thấy như đang giới thiệu một người lạ? Mẹ bỉm xin việc nghe tưởng chỉ là chuyện tìm chỗ làm, nhưng thật ra còn là chuyện đối diện với khoảng trống, với nếp sống đã đảo chiều, và với một câu hỏi khá đau: mình còn giá trị gì ngoài vai trò làm mẹ?
Điều mình thay đổi sau khi làm mẹ
Trước khi có con, mình từng nghĩ đi làm là chuyện quen thuộc: có kinh nghiệm, có kỹ năng, có thể mệt nhưng vẫn biết mình đang đứng ở đâu. Sau sinh, mọi thứ lệch đi. Thời gian bị cắt vụn, đầu óc lúc nào cũng chia đôi giữa con và việc, còn mình thì mang theo cảm giác có lỗi rất lạ: ở nhà lâu quá thì sợ tụt lại, muốn đi làm lại thì sợ mình là một người mẹ không đủ hiện diện.
Mẹ bỉm xin việc vì tiền, vì muốn đỡ chồng, vì không muốn phụ thuộc, vì nhớ cảm giác tự kiếm ra đồng nào hay đồng đó. Nhưng sâu hơn, nhiều mẹ đi xin việc vì không chịu nổi việc cả ngày chỉ được gọi bằng một vai duy nhất. Mình yêu con thật, nhưng mình cũng cần được là một người trưởng thành có quyết định, có đóng góp, có tên riêng ngoài hai chữ “mẹ của bé”.
Thứ khiến mình nghĩ khác đi
Khoảng trống trong CV không đáng sợ bằng khoảng trống trong lòng tự tin. Sau sinh, mình dễ đánh giá thấp bản thân vì thị trường lao động chạy nhanh, còn mình thì vừa học cách thức đêm, dỗ con, xoay xở từng bữa. Những việc đó nặng thật, nhưng lại không dễ quy đổi thành ngôn ngữ tuyển dụng. Thế là mình bắt đầu nghi ngờ: liệu mình còn đủ sắc bén không, còn theo kịp không, còn đáng để một nơi nào đó chọn không.
Có một va chạm rất thật là mình không chỉ đi xin việc với năng lực chuyên môn, mà còn đi cùng nỗi lo gửi con cho ai, giờ giấc có linh hoạt không, lương có đủ bù chi phí phát sinh không, và nếu con ốm thì ai sẽ là người đứng ra nghỉ. Nói cách khác, mình không hề yếu đi; chỉ là bài toán đời sống của mình phức tạp hơn trước rất nhiều.
Những va chạm rất thật với đời sống mới
Nếu nhà đang áp lực tiền bạc, điều thực tế nhất không phải là chờ một công việc hoàn hảo. Mình có thể bắt đầu từ mục tiêu ngắn hạn: việc bán thời gian, việc hybrid, việc theo dự án, hoặc một vị trí thấp hơn kỳ vọng cũ nhưng đủ để tạo lại nhịp nghề nghiệp. Đây không phải hạ giá bản thân; đây là chấp nhận điểm đứng hiện tại để đi tiếp. Quan trọng là chọn thứ giúp mình thở được, chứ không phải thứ nhìn cho đẹp.
Nếu áp lực tài chính chưa đến mức quá gắt, nhưng mình đang rệu rã, dễ khóc, dễ tự trách, mở JD lên là muốn đóng lại, có lẽ việc đầu tiên chưa phải nộp đơn hàng loạt. Mình cần sắp xếp lại năng lượng sống: ngủ bù được chút nào hay chút đó, nói chuyện rõ với chồng về thời gian trông con, cập nhật kỹ năng từng ít một, và tập nhìn quãng nghỉ sinh như một giai đoạn đời sống chứ không phải một vết trừ. Có mẹ cần việc ngay; có mẹ cần lấy lại phần xương sống bên trong trước. Cả hai đều không sai.
Điều mình học lại về chính mình
Việc mình có thể làm ngay là viết lại CV theo sự thật của hiện tại: giữ ngắn, rõ, nhấn vào kinh nghiệm cũ còn dùng được, cập nhật thêm kỹ năng mới nếu có, và đừng vòng vo quá nhiều về quãng nghỉ. Chuẩn bị sẵn một cách trả lời trung thực cho câu hỏi vì sao nghỉ việc, vì sao muốn quay lại, và mình đang tìm môi trường như thế nào. Song song đó, liệt kê rõ điều kiện sống của mình: thời gian có thể đi làm, ai hỗ trợ trông con, mức lương tối thiểu chấp nhận được, khoảng cách đi lại, giới hạn tăng ca. Không rõ những điều này, mình rất dễ nhận việc trong hoảng loạn rồi kiệt sức rất nhanh.
Một checklist khác khó hơn nhưng cần thiết là chỉnh lại lòng tự trọng. Đừng xin việc bằng tâm thế mang ơn chỉ vì người ta cho mình một cơ hội. Mình cần chuẩn bị, nhưng không cần tự thu nhỏ. Khi đi phỏng vấn, ngoài việc chứng minh mình làm được gì, mình cũng cần nhìn xem nơi đó có tôn trọng nhịp sống của một người đang nuôi con nhỏ không. Công việc là chỗ hợp tác, không phải nơi để mình bước vào với cảm giác mắc nợ từ đầu.
Kết lại
Có những lúc chuyện xin việc không còn chỉ là áp lực bình thường nữa. Nếu mình mất ngủ kéo dài, luôn thấy tim đập nhanh, hay hoảng sợ trước các việc rất nhỏ, buồn bã nhiều ngày không dứt, thường xuyên khóc, cáu gắt quá mức, thấy mình vô dụng, hoặc có ý nghĩ làm hại bản thân hay bỏ mặc mọi thứ, đó không còn là chuyện “yếu đuối” hay “nghĩ nhiều”. Đó là lúc nên đi khám chuyên khoa tâm thần hoặc tâm lý lâm sàng để được đánh giá đúng.
Mình từng nghĩ trưởng thành là tự nuốt hết rồi đi tiếp. Nhưng sau khi có con, mình học lại rằng biết mình đang quá tải cũng là một dạng trưởng thành. Có những giai đoạn, điều can đảm nhất không phải là cố nộp thêm mười cái CV, mà là thừa nhận mình cần được giúp trước khi quay lại cuộc đua.
Bài viết mang tính chia sẻ và định hướng chung, không thay thế tư vấn tâm lý, tâm thần hoặc y khoa. Nếu bạn có dấu hiệu kiệt sức, lo âu, trầm buồn kéo dài hoặc ý nghĩ làm hại bản thân, hãy tìm hỗ trợ chuyên môn càng sớm càng tốt.
